|
|
Tite Live, Ab Urbe condita, XXI, 26, extraits |
[...] Et P. Cornelius, in locum ejus quae missa cum praetore erat scripta legione nova, profectus ab urbe sexaginta longis navibus praeter oram Etruriae Ligurumque et inde Saluvium montes pervenit Massiliam et ad proximum ostium Rhodani (pluribus enim divisus amnis in mare decurrit) castra locat, vixdum satis credens Hannibalem superasse Pyrenaeos montes. Quem ut de Rhodani quoque transitu agitare animadvertit, incertus quonam ei loco occurreret necdum satis refectis ab jactatione maritima militibus trecentos interim delectos equites ducibus Massiliensibus et auxiliaribus Gallis ad exploranda omnia visendosque ex tuto5 hostes praemittit.[...] Ipsi trajici exercitum levarique quam primum regionem suam tanta hominum urgente turba cupiebant. Itaque ingens coacta vis navium est lintriumque temere ad vicinalem usum paratarum ; novasque alias primum Galli incohantes cavabant ex singulis arboribus.[...] |
Mot à mot
[...] Et P. Cornelius, |
[...] Et P. Cornelius |
Nova legione scripta |
Une nouvelle légion étant levée |
In locum |
À la place |
Ejus quae erat missa |
De celle qui avait été envoyée |
Cum praetore, |
Avec le préteur, |
Profectus ab urbe, |
Étant parti de la ville, |
Pervenit Massiliam |
Arriva à Marseille |
Sexaginta navibus longis |
Avec soixante navires longs, |
Praeter oram Etruriae |
Le long de la côte d'Etrurie |
Montesque Ligurum |
Et des montagnes des Ligures |
Et inde Salluvium, |
Et de là des Salluviens, |
Et loca castra |
Et il place un camp |
Ad ostium proximum |
Près de l'embouchure voisine |
Rhodani |
Du Rhône |
(amnis enim |
(car le fleuve |
Divisus pluribus |
Divisé en plusieurs embouchures |
Decurrit in mare), |
Coule dans la mer), |
Vixdum credens sartis |
À peine croyant assez |
Hannibalem superasse |
Hannibal avoir franchi |
Montes Pyrenaeos. |
Les monts Pyrénées. |
Ut animadvertit |
Quand il s'aperçut |
Quem agitare quoque |
Lui songer aussi |
De transitu Rhodani, |
Au passage du Rhône, |
Incertus quonam loco |
Incertain sur quel point |
Ei occurreret |
Il le rencontrerait, |
Militibus |
Les soldats |
Necdum satis refectis |
n'étant pas encore assez remis |
Ab jactatione maritima, |
Du ballotage de la mer |
Praemittit interim |
Il envoie cependant à l'avance |
Trecentos equites |
Trois cents cavaliers |
delectos |
Choisis |
Ducibus Massiliensibus |
Avec des guides marseillais |
Et auxiliaribus Gallis |
Et des auxiliaires gaulois |
Ad omnia exploranda |
Pour tout devant être observé |
Hostesque |
Et les ennemis |
Visendos ex tuto. [...] |
Devant être vus en sûreté. [...] |
Ipsi |
Eux-mêmes |
Cupiebant |
désiraient |
Exercitum trajici |
l'armée être transportée |
Suamque regionem levari |
Et leur pays être délivré |
Quam primum |
Aussitôt que possible |
Tanta turba hominum |
d'une telle foule d'hommes |
Urgente. |
Qui l'accablait. |
Itaque ingens vis |
c'est pourquoi une grande quantité |
Navium lintriumque |
De navires et de barques |
Paratarum temere |
Acquises au hasard |
Ad usum vicinalem |
Pour l'usage du voisinage |
Est coacta, |
Fut rassemblée, |
Gallique inchoantes |
Et le gaulois donnant l'exemple |
primum |
d'abord |
Cavabant novas alias |
Creusaient de nouvelles autres barques |
Ex arboribus singulis. [...] |
Avec des arbres d'une seule pièce. [...] |
lexique |
|
ab,
prép. : + Abl. : à partir de, après un verbe
passif = par alius,
a, ud : autre Cornelius,
i, m. : Cornélius itaque,
conj. : c'est pourquoi, aussi, par conséquent ligus
(ur), uris, m. : Ligurien, Ligure Massiliensis,
e : de Marseille, de Massilie |
nauis,
is, f. : navire paratus,
a, um : prêt, à la disposition de, sous la main proficiscor,
-fectus sum, i : partir Pyrenaeus,
i, m. : Les Pyrénées (souvent au pluriel) qui,
quae, quod : qui ; interr. quel ? lequel ? quonam,
adv. : interr dir et indir : où ( ?) regio,
onis, f. : la région, le pays Sal(l)uvii,
orum, m. : les Salluviens, les Sallyens (peuple établi
dans la Narbonnaise entre Marseille et les Alpes) uicinalis,
e : de voisinage, voisin |
© OSMONT mars 2007